Pasifik’te dengeler yine değişiyor, küresel hava sistemi yeni bir döneme giriyor. Dünya Meteoroloji Örgütü’nün son açıklamasına göre, bir süredir etkili olan “La Nina” güç kaybediyor. Uzmanlar, La Nina’nın etkisinin azalmasının ardından daha dengeli bir dönemin yaşanacağını ve yılın ilerleyen aylarında El Nino’nun Türkiye dahil birçok bölgede etkili olacağını öngörüyor.
“Yaramaz çocuk” olarak da bilinen El Nino, Pasifik Okyanusu’nda başlıyor ancak etkisi geniş bir coğrafyaya yayılıyor. Önce kıyı bölgelerini etkiliyor, ardından zincirleme şekilde dünyanın farklı köşelerine yayılıyor. Sıcaklıklar yükseliyor, yağış düzeni ise alışılmışın dışına saparak daha öngörülemez hale geliyor.
Geçmiş yıllarda El Nino’nun etkileri Türkiye’de de hissedilmişti. Peki, bu kez ülkemizi neler bekliyor? Hangi bölgelerde etkisi daha fazla olacak ve hangi riskleri beraberinde getirecek? Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi ve İklim Bilimci Dr. Okan Bozyurt merak edilen soruları yanıtladı.
El Nino yıllarında yaz sıcaklıkları daha fazla görülüyor. Kışın da özellikle kuzey yarımkürede genelde sıcaklıklar mevsim normallerinin üzerinde geçiyor.
Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi ve İklim Bilimci Dr. Okan Bozyurt
El Nino küresel ortalama sıcaklığı artırıyor
La Nina ve El Nino gibi oluşumların Türkiye’den binlerce kilometre uzaklıkta, Pasifik Okyanusu’nun güneyinde meydana geldiğini söyleyen Dr. Bozyurt, “Bu bizi doğrudan etkilemiyor ama küresel ortalama sıcaklığı inanılmaz etkiliyor. Dolayısıyla küresel ortalama sıcaklık arttığı için biz de nasibimizi alıyoruz” diyor.
Küresel ısınmadan dolayı zaten sıcaklıkların sürekli artış gösterdiğine değinen Dr. Bozyurt, şöyle devam ediyor:
“Özellikle ilkbaharın ikinci yarısı ve sonbaharın ilk yarısı artık hemen hemen sıcak mevsime dahil oldu. Küresel ısınmadan dolayı sıcak mevsimin süresi giderek uzamaya başladı. Bu, El Nino yıllarında daha da bariz hale geliyor. Yani El Nino yıllarında yaz sıcaklıkları daha fazla görülüyor. Kışın da özellikle kuzey yarımkürede genelde sıcaklıklar mevsim normallerinin üzerinde geçiyor.”
[Fotoğraf: AA]
El Nino anormal yağışlara neden oluyor
El Nino’yla artan, sadece sıcaklıklar değil… Ani hava olaylarının da daha fazla olması öngörülüyor. “El Nino’lu yıllarda sıcaklıklar normalin üzerinde ama yağışlar kesilecek diye bir kural yok” diyen Dr. Bozyurt, sözlerine bir örnekle devam ediyor:
“Yağışlar oluyor, hatta anormal yağışlar da meydana gelebiliyor. 1997-1998’de dünyada süper El Nino vardı. Batı Karadeniz'de 1998’in Mayıs ayında Bartın’da sel meydana gelmişti.”
[Fotoğraf: Depo Photos]
Güney bölgelerde aşırı sıcaklar görülecek
El Nino’nun yaz sonuna doğru etkisini göstermesi bekleniyor. Genellikle de 1,5-2 yıla yakın bir süre devam ediyor. Peki, Türkiye’de gerek sıcaklık gerekse yağış anlamında özellikle hangi bölgeler bu durumdan daha fazla etkilenecek? Yanıtını yine Dr. Bozyurt’tan öğreniyoruz:
“Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Akdeniz’in kıyı kesimleri ve Güneybatı Ege kıyıları ile İç Anadolu aşırı yaz sıcaklıklarından çok daha fazla etkilenir. Ancak bunun dışında genelde mevsim normallerinin üzerindeki sıcaklıklar bütün bölgelerimizde görülür.”
Yağış anlamında ise özellikle Karadeniz Bölgesi’nde daha fazla hava olayı görüleceğine ifade eden Dr. Bozyurt, “Diğer bölgelerde de yağışlar düzensiz oluyor. Aşırı sıcaklığa bağlı olarak birdenbire gelişen aşırı yağışlar ve seller meydana gelebiliyor” şeklinde konuşuyor.
.jpg)
[Fotoğraf: AA]
Ani hava olaylarına dikkat
El Nino yıllarında deniz suyu sıcaklıklarında da artış yaşandığına dikkat çeken Dr. Bozyurt, bunun yol açacağı muhtemel ani hava olaylarını ise şu şekilde özetliyor:
“Deniz suyun sıcaklığı artması, denizin enerjisinin artması ve daha fazla buharlaşması demek. Bu buharlaşma enerjiyle birlikte atmosfere gidiyor. Böylece süper hücre, şiddetli fırtınalar, kısa sürede gök gürültülü sağanak yağışlar ve dolu gibi yağışların daha fazla görüleceği anlamına da geliyor.”
9.6ºC
Ankara
