Erdoğan: Türkiye'yi yapay zeka çağının öncü ülkeleri arasına taşıyacağız

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Tersane İstanbul’da "Türkiye Yapay Zeka Zirvesi"ne katıldı.

Burada bir konuşma yapan Erdoğan, yapay zeka çağında Türkiye’yi öncü ülkeler sınıfına taşımayı hedeflediklerini belirtti.

Eylem planının "Fark et, istifade et, üret ve yönet" olmak üzere 4 temel eksen ve her eksende birbirini tamamlayan 4 eylem üzerine inşa edildiğini açıklayan Erdoğan, Türkiye Yüzyılı'nı aynı zamanda dijital üretimin yüzyılı yapma kararlılığında olduklarını vurguladı.

5 milyon vatandaşa eğitim verilecek

Yapay zekanın ihtiva ettiği fırsat ve riskleri millete aktararak toplumun her kesiminde bilinç ve temel yetkinlikleri artıracaklarını belirten Erdoğan, ulusal yapay zeka okuryazarlığı programını başlatacaklarını duyurdu. Bu kapsamda, 81 ilde hayata geçirilecek atölyelerle 2 yılda 5 milyon vatandaşa eğitim verileceğini, 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ve 100 bin yapay zeka uygulama profesyoneli yetiştirileceğini aktardı.

Veriye erişimi kolaylaştırarak araştırmacıların, girişimcilerin ve kamu kurumlarının veriyi değere dönüştürme sürecini hızlandıracaklarını ifade eden Erdoğan; sağlık, tarım, savunma ve elektronik ticaret başta olmak üzere en az 2 bin kamu veri setini ulusal veri kütüphanesi üzerinden erişime açacaklarını kaydetti. Ayrıca, kullanıcıların haklarını koruyan, yatırımcılara öngörülebilirlik sağlayan ve orantılı risk yaklaşımına dayanan düzenleyici bir çerçeve oluşturulacağını, böylece vatandaşların mahremiyet ve emniyetinin güvence altına alınacağını bildirdi.

2030'a kadar en az 1 gigavat kurulu güç

Yapay zekanın kamudan sanayiye, eğitimden sağlığa, tarımdan güvenliğe kadar hayatın farklı alanlarında somut faydaya dönüştürüleceğini vurgulayan Erdoğan, veri merkezlerinin uluslararası standartlara uygunluğunu ve enerji verimliliğini teminat altına alacak hukuki düzenlemeyi hayata geçireceklerini söyledi. Erdoğan, 2030 yılına kadar ülkenin veri merkezi kurulu gücünü en az 1 gigavata çıkaracaklarını belirtti.

Elektronik devleti, vatandaşların yapay zeka destekli kamu hizmetlerini doğrudan deneyimleyeceği bir dönüşüm alanı olarak ele alacaklarını ifade eden Erdoğan, kamu yatırım programlarından yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayrılacağını duyurdu. Kamu sektörünün, yerli yapay zeka çözümlerinin ilk alıcısı ve en güçlü referansı olacağını kaydeden Erdoğan; sağlık, enerji ve akıllı üretim başta olmak üzere öncelikli alanlardaki KOBİ'lere "yapay zeka kuponları" ile erişilebilir teknoloji desteği sağlanacağını açıkladı.

Yerli modeller geliştirilecek

Vatandaşların yapay zeka ile değer üretmesini sağlayacak yerli modellerin geliştirileceğini kaydeden Erdoğan, yatırımcılar için enerjisi ve altyapısı hazır kampüsler, KOBİ ve araştırmacılar için ise hızlı prototip imkanı sunan yapay zeka büyüme bölgeleri kurulacağını açıkladı. Araştırmaların "Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu", girişimlerin ise "Yapay Zeka Büyüme Fonu" ile destekleneceğini belirten Erdoğan, Türkçe Büyük Dil Modeli çalışmalarını kararlılıkla sürdüreceklerini vurguladı.

TÜBİTAK'ın geliştirme çalışmaları süren yerli dil modeli "Bilge"nin bu yolda önemli bir gösterge olduğunu ifade eden Erdoğan; T3 Vakfı ve Baykar işbirliğiyle geliştirilen model, HAVELSAN'ın "MAIN" platformundaki 9 milyar parametreli modeli ile Turkcell ve diğer mobil şirketlerin veri odaklı çalışmalarının önemine değindi. Erdoğan, imalat sanayisinde robotik teknoloji kabiliyetlerinin de derinleştirileceğini ekledi.

10 milyar dolarlık kaynak

Egemen yapay zeka kapasitesini güvence altına almak için veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağı harekete geçireceklerini bildiren Erdoğan, uluslararası girişimcilere tek pencereden en çok 30 iş gününde yol haritası sunularak koordineli bir yatırım ortamı sağlanacağını söyledi. İstanbul'u yatırım diplomasisi şehri ve yapay zeka vitrini yapacaklarını, Terminal İstanbul'u ise küresel yatırımcıların buluşma zemini olarak kullanacaklarını kaydetti.

OECD, G20 ve Birleşmiş Milletler gibi platformlarda insan merkezli yapay zeka standartlarının belirlenmesinde etkin rol üstleneceklerini belirten Erdoğan, Türk Devletleri Teşkilatı ile Oğuz, Kıpçak ve Karluk dillerini kapsayan ortak bir "Türk Dilleri Büyük Dil Modeli" geliştirileceğini açıkladı. Erdoğan, yenilikçi çözümlerin test edilmesi için en az 5 öncelikli sektörde düzenleyici deney alanları kurulacağını sözlerine ekledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamalarından öne çıkan başlıklar:

Sevgili İstanbullular, kurumlarımızın ve sivil toplum kuruluşlarımızın kıymetli yöneticileri, değerli bilim insanlarımız, sanayici ve girişimcilerimiz, sevgili genç kardeşlerim; hepinizi en kalbi duygularımla, hürmetle, muhabbetle selamlıyorum.

Denizcilik tarihimizde çok önemli bir yer tutan, Sultan Fatih'in temellerini attığı Tersane-i Amire'de Türkiye Yapay Zeka Zirvesi münasebetiyle sizlerle bir aradayız. Sözlerimin hemen başında, zirvemizi teşrif eden misafirlerimize tek tek şükranlarımı sunuyor; hepiniz hoş geldiniz, sefalar getirdiniz diyorum. Sizlerin vasıtasıyla cihanın incisi İstanbul'umuzun 39 ilçesinde, Türkiye'nin 81 ilinde yaşayan tüm vatandaşlarımıza buradan selamlarımı, sevgilerimi gönderiyorum. Türkiye Yapay Zeka Zirvesi'nin ülkemiz, milletimiz ve sektörlerimiz için hayırlara vesile olmasını diliyorum. Zirvenin düzenlenmesinde emeği geçen Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımızı, programa katkı sunan herkesi tebrik ediyorum. Zirve kapsamında icra edilen panel ve etkinliklerin, burada yapılacak değerlendirmelerin hepimiz için ufuk açıcı olmasını temenni ediyorum.

Birazdan, 2026-2030 dönemini kapsayan ve bu alanda kritik bir yol haritası olan Türkiye Yapay Zeka Eylem Planımızı sizlerle ve milletimizle paylaşacağız. Türkiye'yi yapay zeka teknolojilerinde lider ülkeler sınıfına taşıyacak yeni eylem planımızın şimdiden hayırlı, uğurlu olmasını diliyorum.

"Yeni bir düzen kurulurken eski nizam ciddi bir sarsıntı yaşıyor"

Dünyanın ve insanlığın yeni bir döneme girdiği tarihi günlerden geçiyoruz. Bu dönemdeki değişim geçmişe nazaran son derece hızlı ve eskilerin deyimiyle sarî seyrediyor. Diplomasiden ticarete, enerjiden ulaşıma, tarımdan güvenliğe değişimin etkileri hemen her alana nüfuz ediyor. Yeni bir düzen kurulurken eski nizam ciddi bir sarsıntı yaşıyor. Kimileri bu süreci tarihi bir fırsat olarak görürken, bazıları da bu dönüşümü aşılması gereken bir kriz olarak değerlendiriyor.

"Veriye artık saniyeler içinde ulaşılabiliyor"

Öte yandan yapay zeka ve yeni dijital teknolojilerin hakikat ötesi olarak adlandırılan bu çağda, olgularla birlikte algıları da dönüştürdüğüne, yeni gerçekliğin temel dinamiği haline geldiğine şahit oluyoruz. Şu bir gerçek ki, günümüzde bilgiye erişim hiç olmadığı kadar kolaylaştı. Dezenformasyon gibi bilgi düzensizlikleri de aynı ölçüde yaygınlaştı. Veriye artık saniyeler içinde ulaşılabiliyor.

Veri işleme ve veri analizi tarzı süreçleri kolaylıkla yönetebiliyoruz. Fakat veri emniyeti ve siber güvenlikte oluşacak en küçük zafiyetin hangi ölümcül sonuçlara yol açtığını da çevremizde meydana gelen savaş ve çatışmalarda sık sık görüyoruz. Siyasi, askeri, iktisadi gücün dijital egemenlikten bağımsız ele alınamayacağını, dijital kapasitenin caydırıcı bir kuvvet çarpanı olduğunu artık hepimiz çok iyi biliyoruz.

Şunu bugün büyük bir memnuniyetle ifade etmek isterim: Türkiye, teknolojideki bu dönüşümü en erken fark eden, tedbir, politika ve uygulamalarını buna göre şekillendiren nadir ülkelerden biridir. İşte az önce hepimiz izledik. Büyük matematikçimiz, Ordinaryus Profesör Cahit Arf, bundan tam 67 yıl önce Erzurum'da verdiği bir konferansta şu soruyu sormuştu: "Makine düşünebilir mi ve nasıl düşünebilir?" Cahit Arf, aynı konferansta bu sorunun cevabını ararken dinleyicilere şunu söylemişti: "Hadiseler veya tertiplerin anlaşılması işi, bir merdiveni çıkmaya benzetilebilir. Bir basamağa çıkmak kolay bir iştir. Fakat bin basamağın çıkılması işi bir hayli ter dökmeye bağlıdır."

"Dışa bağımlı olduğumuz teknolojileri artık kendimiz üretiyoruz"

Bilim ve teknolojiye asırlar boyunca çok önemli katkılar yapmış bir millet olarak, o basamakları tek tek çıkmaya bugün de devam ediyoruz. Üniversitelerimiz, araştırma merkezlerimiz, bilim ve teknoloji üslerimiz dünyada çığır açan ve ses getiren işlere imza atıyor. Genç mühendislerimiz, yazılımcılarımız, teknisyenlerimiz yüksek teknoloji gerektiren her alanda yepyeni başarılar elde ediyor. Önceden dışa bağımlı olduğumuz teknolojileri artık kendimiz üretiyoruz. Ar-Ge'den seri imalata tüm aşamaları kendi öz kaynaklarımızla şekillendiriyoruz. En önemlisi, Milli Teknoloji Hamlemizi Türkiye Yüzyılı'nın baş tacı yapacak Teknofest kuşağı azmiyle, maharetiyle, projeleriyle bugünü ve geleceği nakış nakış işlemeye devam ediyor. Bu vesileyle teknolojide yazdığımız bu başarı hikayesinde payı olan tüm kurumlarımıza, firmalarımıza ve sivil toplum kuruluşlarımıza teşekkür ediyor; genç kardeşlerimin her birine çalışmalarında başarılar diliyorum.

"Türkiye'yi dünyada kendi uydusunu üretebilen 11 ülkeden biri yaptık"

Türkiye olarak savunma sanayindeki birikim ve yeteneklerimizi yapay zeka başta olmak üzere diğer alanlara da yansıtmak için yoğun bir çaba harcıyoruz. Biliyorsunuz, 31 Mart'ta dijital bağımsızlığımızı daha da perçinleyecek yeni nesil mobil iletişim altyapımız 5G'yi hizmete aldık. Siber tehditlere karşı ülkemizin direncini artırmak amacıyla Siber Güvenlik Başkanlığımızı kurduk. 2024'te uzaya fırlattığımız ilk yerli ve milli uydumuz Türksat 6A ile Türkiye'yi dünyada kendi uydusunu üretebilen 11 ülkeden biri yaptık.

Son 23 yılda çok az sayıda ülkenin sahip olduğu büyük bir inovasyon altyapısı inşa ettik. Teknofestlerle, Deneyap atölyeleriyle, bilim şenlikleri ve bilim fuarlarıyla her yıl milyonlarca gencimizi teknoloji yolculuğuna dahil ettik. Bugün Türkiye genelindeki 1700'ü aşkın araştırma-geliştirme ve tasarım merkezlerinde araştırmacılarımız, mühendislerimiz ve teknisyenlerimiz geleceğin projelerini geliştiriyor. 114 teknopark, 13 binin üzerinde teknoloji firması yenilikçi fikirleri ürüne dönüştürüyor.

Şunu da burada ifade etmek durumundayım. Değerli arkadaşlar, teknolojide elde ettiğimiz kazanımlar buzdağının sadece görünen yüzüdür. Yapay zekanın sunduğu fırsatları değerlendirerek Türkiye Yüzyılı'nda büyük ve güçlü bir Türkiye'yi dijital alanda da inşa etmekte kararlıyız.

Bugün hepimizin karşı karşıya olduğu sorular şunlardır: Yapay zeka insana hizmet mi edecek yoksa insanı kontrol mü edecek? Teknoloji şirketleri ellerine geçen bu asimetrik gücü nasıl kullanacak? Hızla büyüyen bu şirketlerin derebeyi haline gelmesinin önü nasıl alınacak? Kişisel veriler üzerinden bireylerin ve toplumların manipülasyonu nasıl engellenecek? Bu sorulara verilecek cevaplar hayati önemde olacaktır.

"2 yılda 5 milyon vatandaşımıza eğitim vereceğiz"

Yapay Zeka Eylem Planımız işte bu hassasiyetlerin ürünüdür. Eylem planımız; fark et, istifade et, üret ve yönet olmak üzere 4 temel eksen ve her eksende birbirini tamamlayan 4 eylem üzerine inşa edildi.

Planımızın birinci ekseni olan 'fark et' hedeflerimiz doğrultusunda yapay zekanın ihtiva ettiği fırsat ve riskleri milletimize aktaracak, toplumun her kesiminde bu konudaki bilinç ve temel yetkinlikleri artıracağız. Her yaştan insanımızın yapay zekayı doğru anlamasını, güvenli biçimde kullanmasını sağlamak üzere ulusal yapay zeka okuryazarlığı programını başlatacağız. 81 ilimizde hayata geçireceğimiz yapay zeka okuryazarlığı atölyeleriyle 2 yılda 5 milyon vatandaşımıza eğitim vereceğiz. 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ve 100 bin yapay zeka uygulama profesyoneli yetiştireceğiz.

Veriye erişimi kolaylaştırarak araştırmacılarımızın, girişimcilerimizin ve kamu kurumlarımızın veriyi değere dönüştürme sürecini hızlandıracağız. Sağlık, tarım, savunma ve elektronik ticaret başta olmak üzere en az 2000 kamu veri setini ulusal veri kütüphanesi üzerinden milletimizin istifadesine sunacağız. Kullanıcıların haklarını koruyan ve yatırımcılara öngörülebilirlik sağlayan bir düzenleyici çerçeve oluşturacağız. Orantılı risk yaklaşımına dayalı bu çerçeveyle yeniliğin önünü açarken vatandaşlarımızın mahremiyet ve emniyetini de güvence altına alacağız.

"Ülkemizin veri merkezi kurulu gücünü en az 1 gigavata çıkaracağız"

Planımızın ikinci ekseni olan 'istifade et' kapsamında yapay zekayı kamudan sanayiye, eğitimden sağlığa, tarımdan güvenliğe kadar hayatın farklı alanlarında somut faydaya dönüştüreceğiz. Veri merkezlerimizin uluslararası standartlara uygunluğunu ve enerji verimliliğini teminat altına alacak hukuki düzenlemeyi hayata geçireceğiz. 2030 yılına kadar ülkemizin veri merkezi kurulu gücünü en az 1 gigavata çıkaracağız. Elektronik devleti vatandaşımızın yapay zeka destekli kamu hizmetlerini doğrudan deneyimleyeceği dönüşüm alanı olarak ele alacağız.

"Yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayıracağız"

Kamu yatırım programlarımızdan yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayıracağız. Kamu sektörümüz başarılı ve yerli yapay zeka çözümlerinin ilk alıcısı ve en güçlü referansı olacak. Sağlık, enerji ve akıllı üretim başta olmak üzere öncelikli alanlarda fikirleri sahada test edilmiş ürünlere dönüştürecek KOBİ'lerimize yapay zeka kuponlarıyla erişilebilir teknoloji sağlayacağız.

"Kendi modellerimizi geliştireceğiz"

Planımızın üçüncü ekseni olan 'üret' hedeflerimizle vatandaşlarımızın yapay zeka ile değer üretmesini temin edecek kendi modellerimizi geliştireceğiz. Yatırımcılarımıza enerjisi ve altyapısı hazır kampüsler, KOBİ'lerimize ve araştırmacılarımıza hızlı prototip imkanı sunan yapay zeka büyüme bölgeleri kuracağız.

Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu ile araştırmalarımızın, Yapay Zeka Büyüme Fonu ile girişimlerimizin gerçekleşmesini ve ölçeklenmesini destekleyeceğiz. Türkçe Büyük Dil Modeli çalışmalarımızı dijital egemenliğimizi güçlendirmek üzere kararlılıkla sürdüreceğiz. Geliştirme çalışmaları devam eden TÜBİTAK'ın yerli dil modeli 'Bilge', bu yolda katettiğimiz mesafenin önemli bir göstergesidir. Yine T3 Vakfımız ve Baykar iş birliğinde geliştirilen büyük dil modeli ile HAVELSAN'ımızın 'MAIN' platformundaki 9 milyar parametreli büyük dil modeli, Türkçe'nin bütün zenginliğini merkeze alan önemli çalışmalardır.

Diğer taraftan Turkcell ve diğer mobil iletişim şirketlerimizin veri odaklı çalışmaları ülkemiz için kıymetli adımlardır. Yapay zekanın imalat sanayimizde ve katma değerli ürünlerde kullanımını yaygınlaştıracak robotik teknoloji kabiliyetlerimizi derinleştireceğiz.

"İstanbul'u yapay zeka alanında Türkiye'nin uluslararası vitrini olarak konumlandıracağız"

'Yönet' hedeflerimiz çerçevesinde ise egemen yapay zeka kapasitemizi güvence altına alacak ve güçlendireceğiz. Bu doğrultuda veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağı harekete geçireceğiz. Uluslararası girişimcilere tek pencereden en çok 30 iş gününde sunacağımız yol haritasıyla öngörülebilir, hızlı ve koordineli bir yatırım ortamı sağlayacağız. İstanbul'u yapay zeka alanında Türkiye'nin uluslararası vitrini ve yatırım diplomasisi şehri olarak konumlandıracağız. Terminal İstanbul'u girişimcilerimizin ve küresel yatırımcıların buluşma zemini olarak kullanacağız.

"En az 5 öncelikli sektörde düzenleyici deney alanları kuracağız"

OECD, G20, Birleşmiş Milletler ve diğer platformlarda insan merkezli yapay zeka standartlarının belirlenmesinde etkin bir rol üstleneceğiz. Türk Devletleri Teşkilatı ile aşamalı olarak Oğuz, Kıpçak ve Karluk dillerini kapsayan ortak bir Türk Dilleri Büyük Dil Modeli geliştireceğiz. Yenilikçi yapay zeka çözümlerinin kontrollü bir ortamda test edilmesini sağlamak üzere en az 5 öncelikli sektörde düzenleyici deney alanları kuracağız.

Planımızın uygulanması kamu kurumlarımızın, özel sektörümüzün, üniversitelerimiz ve araştırma merkezlerimizin ortak katkısıyla olacaktır. Ulusal Yapay Zeka Kurulu ise bu sürecin yönetişim zeminini teşkil edecektir. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımız ilgili tüm kurumlarımızla yakın iş birliği içinde eylemlerin uygulanmasını düzenli olarak takip edecektir.

"Türkiye Yüzyılı'nı aynı zamanda dijital üretimin yüzyılı yapacağız"

Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı ile harekete geçireceğimiz kaynakların üreteceği katma değerin 1 trilyon lirayı aşmasını bekliyoruz. Türkiye'yi yapay zeka çağının öncü ülkeleri arasına inşallah hep birlikte taşıyacağız. Türkiye Yüzyılı'nı aynı zamanda dijital üretimin yüzyılı yapacağız.

Bu düşüncelerle Türkiye Yapay Zeka Eylem Planımızın hazırlanmasında emeği geçen herkese yürekten teşekkür ediyorum. Planımızın ülkemize, milletimize, sektörlerimize ve insanlığa hayırlar getirmesini temenni ediyorum. Sizleri bir kez daha saygıyla, sevgiyle selamlıyor, Allah'a emanet ediyorum. Sağ olun, var olun, kalın sağlıcakla.