Yaş ilerledikçe trafik sigortası yaptırmak zorlaşıyor mu?

Trafik sigortası olmadan araçların trafiğe çıkması mümkün değil. Ancak bazı ileri yaştaki araç sahipleri, poliçe yaptırmak istediklerinde acenteler aracılığıyla sigorta şirketlerinden teklif alamadıklarını ya da “sistem hata veriyor” yanıtıyla karşılaştıklarını belirtiyor.

Şikayetler özellikle 75 yaş ve üzerindeki kişilerde yoğunlaşıyor. Bu durum, zorunlu trafik sigortasında yaşın tek başına bir engel olup olamayacağı sorusunu gündeme getiriyor.

Biz de konuyu Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Hasan Meral ve Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Zafer İçer ile konuştuk.

Trafik sigortası sürücüye değil, araç sahibine yapılıyor

Marmara Üniversitesi Bankacılık ve Sigortacılık Yüksekokulu Öğretim Üyesi Hasan Meral’e göre, zorunlu trafik sigortasında ilk bilinmesi gereken nokta sigortanın kime yapıldığı. Trafik sigortası, kişinin sürücü olup olmamasından bağımsız olarak araç sahibine yapılıyor.

Hasan Meral bu ayrımı şöyle anlatıyor:

“Aslında araç sahibinin ehliyeti olmak zorunda da değil. Çünkü trafik sigortası araç sahibine yapılıyor. Yani o kişinin sürücü olması da gerekmiyor. Dolayısıyla yasal olarak bir araç sahibi olan herkese trafik sigortası yaptırılabilir. Yaş, cinsiyet, diğer mesleki durumlar veya araçla alakalı diğer faktörler burada bir kısıt değil.”

Bu nedenle ileri yaş, tek başına trafik sigortası yapılmasının önünde yasal bir engel olarak görülmüyor.

“Sigorta şirketi müşteri seçemez”

Zorunlu trafik sigortasında yükümlülük yalnızca vatandaşa ait değil. Vatandaşın sigorta yaptırması zorunlu olduğu gibi, bu alanda faaliyet gösteren sigorta şirketlerinin de teklif verme ve poliçe düzenleme sorumluluğu bulunuyor.

Hasan Meral zorunlu sigortalarda şirketlerin müşteri seçme hakkı yok olmadığını vurguluyor:

“Yasal olarak böyle bir durum söz konusu değil. Çünkü hem Sigorta Kanunu hem Ticaret Kanunu zorunlu sigortalarda sigorta şirketlerine bu sigortaları yaptırma mecburiyeti tanıyor. Yani sigorta şirketi basit tabiriyle müşteri seçemez. Aslında kendisine başvuran herkese teklif vermek durumunda. Tabii ki fiyatlamalarla ilgili belirli kriterler var ama sonuçta bunların hiçbirisi sigorta yapmaya engel değil.”

Vatandaş süreci çoğu zaman acente üzerinden yürütüyor. Ancak acente burada aracı konumunda. Teklifin verilmesi ve poliçenin düzenlenmesi sigorta şirketleriyle ilgili bir süreç olarak değerlendiriliyor.

Sistem hatası mı, sistematik uygulama mı?

Sahada karşılaşılan yanıtlardan biri “sistem hata veriyor” ifadesi. Uzmanlara göre sigorta poliçesi düzenlenirken teknik aksaklık yaşanabilir. Teknik hata, tek başına ihlal anlamına gelmeyebilir. Ancak bu aksaklığın belirli bir yaş grubunda tekrarlanması farklı bir tablo ortaya çıkarıyor.

Hasan Meral, bu ayrımı şöyle yapıyor:

“Teknik hatalar, yani sigorta poliçesi düzenleyememe konusu sistematik bir şekilde devam ediyorsa, belirli bir kitleyi, yaş dediniz mesela, yaşı hedef alıyorsa, sadece o yaş üzerindeki insanlar için poliçe düzenlenemiyorsa, tabii orada çok iyi niyetli bir uygulamadan söz etmek mümkün değil.”

Bu noktada primin yüksek çıkması ile hiç teklif verilmemesi arasındaki fark önem kazanıyor.

Prim değişebilir, teklif verilmemesi ayrı

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Zafer İçer de konuyu hukukçu gözüyle değerlendiriyor. İçer’e göre sigorta şirketleri fiyat belirlerken çeşitli kriterleri dikkate alabilir. Yaş da bu kriterlerden biri olabilir. Ancak bu durum, zorunlu trafik sigortasında teklif vermekten ya da poliçe düzenlemekten kaçınma hakkı doğurmaz.

“Sigorta şirketleri fiyat belirlerken çeşitli kriterleri dikkate alabilirler. Yaş da bunlardan biri olabilir. Kişinin daha önceki kazanımı olabilir. Farklı kriterlere dayalı olarak ücret teknikleri söz konusu olabilir. Bu ayrı bir konu. Sigortacılık faaliyeti içerisinde zaten olağan ve normal bir konu. Ancak bununla birlikte hiçbir şekilde bir teklif vermemek, poliçe düzenlemekten kaçınmak gibi bir yetkisi özellikle zorunlu trafik sigortalarında, öyle bir yetkisi sigorta şirketlerinin mevcut değildir.”

İçer’e göre zorunlu sigortalarda mecburiyet çift taraflı. Araç sahibinin sigorta yaptırması gerektiği gibi, ilgili alanda lisansı olan sigorta şirketlerinin de teklif sunması gerekiyor.

“Sigorta şirketleri eğer o alanda ruhsat sahibi, lisans sahibi iseler, poliçe hazırlama, teklif verme yükümlülükleri var ve belirli şartlar altında, belirli fiyat tekliflerini vermek suretiyle bu talepte bulunan kişilere sigortaları sağlamakla yükümlüler. Dolayısıyla bundan çekinme, bundan kaçınma imkanları yasal olarak söz konusu değil.”

Kaçınmanın yaptırımı var

Zorunlu trafik sigortasında poliçe düzenlemekten kaçınmak, yalnızca vatandaş açısından mağduriyet oluşturmuyor. Sigorta şirketleri açısından da hukuki ve idari sonuçlar doğurabiliyor.

Zafer İçer, Sigortacılık Kanunu’ndaki yaptırımlara dikkat çekiyor:

“Sigortacılık Kanunu’nun 35’inci maddesi bununla ilgili ceza hükümleri öngörmüş; bir kısmı suç teşkil ediyor. Adli para cezası öngörülen düzenlemeler var. Bunun yanı sıra bu sigorta şirketleriyle ilgili yetkili makamlar tarafından idari para cezaları verilebilir. Hatta o alandaki ruhsatlarının geçici olarak iptali de gündeme gelebilir.”

Olumsuz yanıt yazılı istenmeli

Uzmanlara göre böyle bir durumla karşılaşan vatandaşın ilk yapması gereken, teklif talebini ve olumsuz yanıtı mümkün olduğunca yazılı hale getirmek.

Zafer İçer, sözlü başvuruların ilerleyen süreçte ispat açısından sorun yaratabileceğini belirtiyor:

“Poliçeleriyle ilgili teklifleri yazılı olarak istemelerinde fayda var. Çünkü sözlü olan müracaatlarda çeşitli gerekçelerle bunun reddedilmesi veya imtina edilmesi söz konusu olabilir.”

İlk adres SEDDK

Şikayet için ilk başvuru adreslerinden biri Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu. Uzmanlara göre vatandaşlar, yaşadıkları sorunu SEDDK’ya iletebilir.

Zafer İçer, vatandaşların tüketici hakem heyeti, tüketici mahkemesi ve sigorta tahkim komisyonu yoluna da başvurabileceğini söylüyor:

“Bu durumda olan vatandaşların haklarını hukuki olarak arama imkanları var. Tüketici hakem heyetlerine müracaat edebilirler sınıra göre tabii ki. Yine tüketici mahkemelerinde dava yoluna gidebilirler. Sigorta tahkim komisyonlarına müracaat etmek suretiyle bu konulardaki şikayetlerini dile getirebilirler.”

Yaşlanan nüfusla sorun büyüyebilir mi?

Türkiye’de nüfus giderek yaşlanıyor. Bugün sınırlı sayıda kişiden gelen şikayetler, ilerleyen yıllarda daha geniş bir kesimi ilgilendiren bir soruna dönüşebilir.

Zafer İçer, nüfusun yaşlanmasıyla birlikte benzer durumların daha sık gündeme gelebileceğini belirtiyor:

“Türkiye nüfusunun yaş ortalamasının artmasıyla birlikte önümüzdeki dönemlerde bu tip durumlarla daha sık karşılaşma ihtimalimiz giderek artıyor. Ama vatandaşların da bilmesi gereken bu konuda sigorta şirketlerinin yasal bir hakkı yok, böyle bir yetkileri yok.”