Claude'un arkasındaki yapay zeka ve araştırma devi Anthropic, geçen ay biyoloji araştırma laboratuvarının, virüslerin genetik kodunda, özellikle de yeni bir enzim sisteminde alışılmadık bir DNA modeli keşfetmek için yapay zeka ajanlarını kullandığını açıkladı.
Bu yapı, canlı organizmaların DNA'sını değiştirmek için kullanılan CRISPR Cas-9 gibi gen düzenleme araçlarında yararlanılan mikrobiyal sisteme benziyor. Bu teknoloji, dünya çapındaki laboratuvarlarda yaygın olarak kullanılıyor ve mucitlerine 2020 yılında Nobel Kimya Ödülü'nü kazandırdı.
Anthropic Üst Yöneticisi Dario Amodei, sosyal medyada yaptığı açıklamada, bulgunun büyük bir bilimsel potansiyel sunduğunu belirtti.
Amodei, X üzerinde yaptığı paylaşımda, yeni bir gen düzenleme mekanizmasını temsil edebileceğinden şüphelendikleri moleküler bir makinenin Claude liderliğindeki keşfini duyurduklarını yazdı. Anthropic, keşfin yalnızca bilim insanlarının üst düzey yönlendirmesiyle yapıldığını bildirdi ve duyurunun hemen ardından gen düzenleme teknolojisi geliştiren şirketlerin hisseleri düştü.
Uzmanlar temkinli yaklaşıyor
Ancak çalışmada yer almayan bazı uzmanlar, bulgunun erken ve küçük adımlardan ibaret olduğunu, gerçek bir atılımdan uzak olduğunu söyledi. Minnesota Üniversitesi Genetik, Hücre Biyolojisi ve Gelişim Bölümü'nden Doçent Aaron Engelhart, bunların çok ilginç ön sonuçlar olduğunu ancak bu aşamada gen düzenlemesini kanıtlamadığını veya tam olarak ne olduğuna dair mekanik bir tablo sunmadığını ifade etti.
Araştırmayı detaylandıran bir belgeye göre Anthropic araştırmacıları, yeni bulunan viral dizilerin gerçekte ne işe yaradığını ve dolayısıyla CRISPR araçlarında kullanılanlara benzer pratik uygulamalara sahip bir mekanizmayı temsil edip etmediklerini henüz belirlemedi. Araştırma ayrıca hakemli bir bilimsel dergide yayımlanmadı.
Engelhart da dahil olmak üzere bilim insanları, Anthropic'in bulgusunun kesinlikle daha fazla araştırmayı hak ettiğini söyledi.
Şirketin bir basın bülteninde, orak hücre hastalığı tedavisi için CRISPR genom düzenlemesinin öncülerinden olan MIT ve Broad Enstitüsü Profesörü Feng Zhang'ın çalışmayı gerçekten ilgi çekici olarak nitelendirdiği aktarıldı.
Özgünlük tartışmaları
Ancak Anthropic'in duyurusundan sadece birkaç gün sonra, Kopenhag Üniversitesinde yeni tamamladığı doktora araştırması için Claude'u kapsamlı bir şekilde kullandığını söyleyen Mario Rodriguez Mestre, yayımlanmamış araştırmasının aynı viral yapıları tanımladığını iddia etti.
Mestre, elektronik posta yoluyla yaptığı açıklamada, bunun aslında aynı bulgu olduğunu ve sadece iki grubun ilgili protein ailelerini veya benzer biyolojik sistemleri incelemesi durumu olmadığını belirtti.
Mestre'nin iddiaları, ChatGPT'yi geliştiren OpenAI'ın uzun süredir devam eden ve yüksek profilli bir matematik problemini çözdüğünü duyurmasının ardından matematikçiler tarafından dile getirilen iddiaları yansıtıyor.
Bu iddialar aynı zamanda Claude'un keşfinin nasıl gerçekleştiğine dair soruları da gündeme getiriyor. Anthropic laboratuvarında çalışan biyologlar, Claude'a RNA'yı DNA'ya kopyalayan ve böylece bir organizmada genetik bilginin yayılmasında rol oynayan bir enzim olan ters transkriptazın (RT) ilginç yeni örnekleri için devasa bir DNA dizisi veritabanında arama yapması talimatını verdiklerini söyledi.
Şirket, görevleri bağımsız olarak planlayıp yürütebilen 950 yapay zeka ajanının verileri aramak için 21 saat harcadığını ve 3 bin 500 RT seçtiğini açıkladı. Havuz, en dikkat çekici 20 örneğe daraltıldı. Anthropic'ten yapılan açıklamaya göre, deneyimli bir bilim insanı için bu tür bir analiz haftalar ila aylar sürebiliyor.
Şirket, ajanlardan birinin tuhaf görünümlü bir RT geninin yanında meydana gelen tekrar eden bir DNA dizisi modeli tespit ettiğini kaydetti. Açıklamada, kapsamlı bir analizin ardından yeni bir biyolojik sistem bulduğuna ikna olan ajanın insan incelemesi için bir rapor sunduğu ifade edildi.
Veri kullanımıyla ilgili soru işaretleri
Anthropic, biyoloji laboratuvarındaki bilim insanlarının daha sonra bakterilerde doğal olarak bulunan CRISPR ile benzer bir yapıya sahip, daha önce karakterize edilmemiş bir bakteriyofaj biyolojik sistemi olarak tanımladıkları bulguyu analiz edip test ettiklerini bildirdi.
Ancak Mestre, tezinin taslakları, analizleri ve bu sistemleri tanımlayan materyaller de dahil olmak üzere yayımlanmamış araştırmasını özel Claude hesabında paylaştığını dile getirdi.
Mestre, Anthropic'in çalışmalarını kasten aldığını iddia etmediğini ve bunu kanıtlayamayacağını ifade etti. Çalışmalarıyla ilgili bilgilerin bir şekilde modele ulaştığını ve modelin bunun üzerinde eğitilmiş olabileceğini belirten Mestre, şu anda daha makul bulduğu ikinci ihtimalin ise aramanın arkasında otonom keşif ifadesinin öne sürdüğünden çok daha fazla ön bilimsel bilgi ve insan yönlendirmesi bulunması olduğunu sözlerine ekledi. Anthropic ise yorum taleplerine yanıt vermedi.
Yeni bir alan
Teksas Üniversitesi Austin Moleküler Biyobilimler Profesörü Ilya Finkelstein, bilimsel süreçte farklı araştırma gruplarının aynı sonuca varmasının alışılmadık bir durum olmadığını ancak Mestre'nin iddiasının ciddi olduğunu ve birçok bilim insanının gelecekte yayımlanmamış sonuçlarını bu araçlara girme konusunda iki kez düşünebileceğini söyledi.
Yine de King's College London'da Genomik Nörogörüntüleme ve Yapay Zeka Profesörü Gustavo Sudre, Anthropic'in duyurusunun yapay zekanın bilimde daha fazla otonomiyle çalışmaya başladığını gösterdiğini kaydetti.
Sudre, yapay zekanın geniş bir yönlendirme aldığını ve ardından verilerde neyin ilginç olduğu konusunda kendi yargısını kullanmak zorunda kaldığını belirterek, bunun her zamanki veri seti analizi talebinden gerçek bir sapma olduğunu ifade etti.
Finkelstein ise yapay zekanın yaratıcı bir atılımdan ziyade samanlıkta iğne arama konusunda başarılı olduğunu ekledi. Yapay zeka araçlarının, öğrencilerin daha fazla araştırmaya değer ilginç bir model bulmaktan çok yorulacakları veya sıkılacakları alanları keşfetmeye yardımcı olacağını kaydeden Finkelstein, verimsiz yolların çok büyük bir bölümünü hızla takip edebildiklerini ve alanındaki uzmanlar tarafından yönetildiklerinde ağır işlerde gerçekten iyi olduklarını anlattı.
Finkelstein ayrıca, Anthropic makalesinin baş yazarının, CRISPR Cas-9'un mimarlarından biri olan ve 2020 Nobel Ödülü'nü Emmanuelle Charpentier ile paylaşan Jennifer Doudna'nın laboratuvarında çalışmış olan Dr. Peter Yoon olduğuna dikkat çekti. Bu nedenle Anthropic'in yapay zeka ajanlarının kendi alanlarının en üstündeki kişiler tarafından yönlendirildiğini belirtti.
Finkelstein, altı yazardan dördünün kıdemli moleküler biyologlar ve alan uzmanları olduğunu vurgulayarak, bu gruba bir yığın bilgi işlem ve öncü model verildiğinde daha ilginç biyoinformatik keşifler görüleceğinden emin olduğunu dile getirdi.
Beklentiler ve gerçekler
Ancak diğer araştırmacılar, otonom yapay zeka destekli keşif söylemlerinin gerçek bilimin önüne geçen bir abartı olduğunu ve modellerin aksini iddia etmesine rağmen henüz kendi başlarına anlamlı sonuçlar üretemediğini söylüyor.
Sudre, bir modelin hiçbir insanın boy ölçüşemeyeceği bir ölçekte verileri taramasına izin vermenin bir alanı ileriye taşıdığını ancak bunun mutlaka büyük bir ilerlemenin habercisi olmadığını belirtti. İlginç model ile faydalı bilgi arasındaki boşluğun, işin büyük kısmının yattığı yer olduğunu tecrübelerine dayanarak söyleyebileceğini kaydetti.
Anthropic, araştırma için tasarlanan aracı Claude Science'ı bu yılın başlarında piyasaya sürdü. Rakipleri de yakın zamanda benzer araçları tanıttı. OpenAI'ın GPT-Rosalind'i, Microsoft'un Quine'ı ve Google DeepMind'ın Co-Scientist'i bulunuyor.
Bu sistemler büyük dil modelleri gibi çalışıyor ancak aynı zamanda DNA dizileri gibi belirli bilimsel veri setlerini de kullanıyor. Ancak modeller sadece üzerinde eğitildikleri veriler kadar güvenilir oluyor. Örneğin, protein yapılarını çözdüğü için 2024 Nobel Kimya Ödülü'nü kazanan Google DeepMind'ın AlphaFold'unun gücü, yapay zeka sisteminin onlarca yıl boyunca toplanan dar ve uzmanlaşmış bir veri kaynağı üzerinde eğitilmesinden geliyor.
Yapay zeka geliştiricileri, kontrolden çıkan yapay zeka ajanları ve yapay zeka şirketlerinin bunları yeterince denetleyip denetleyemeyeceği konusunda artan endişeler nedeniyle yoğun bir kamu denetimi altında bulunuyor.
Biyolojik keşifler, şirket yöneticilerine ürünlerini çevreleyen kıyamet senaryolarının bazılarını dengeleyen daha olumlu bir anlatı oluşturma fırsatı sunabiliyor. Ancak alanda önemli ve somut bulgulara doğru ilerlemek, büyük olasılıkla yapay zeka modellerinin robotik aracılığıyla uygulamalı laboratuvar çalışmalarına entegre edilmesini gerektiriyor.
Imperial College London'da Biyokimyasal Teknolojiler Doçenti olan Yuval Elani, biyolojinin matematik olmadığını ve bir noktada zekanın, iyi bir öğrencinin normalde neredeyse içgüdüsel olarak yapacağı ince, tek seferlik deneysel görevleri yapabilen bir robot aracılığıyla fiziksel dünyada ifade edilmesi gerektiğini söyledi.
Robotik ve otomasyonda gördüklerinden yola çıkarak buna pek yakın olmadıklarını belirten Elani, bu nedenle biyolojide yapay zeka etrafındaki abartıyı gerçekten haklı çıkarana kadar biraz zaman geçeceğini ifade etti. Anthropic, yapay zekanın tek başına yapabileceklerinin bir sınırı olduğunu anladığını ve yapay zeka ajanlarının fiziksel cihazları güvenli bir şekilde çalıştırmasına olanak tanıyan model donanımına yatırım yaptığını belirtiyor.
Zihinsel sağlık semptomlarının çocuklarda nasıl gelişeceğini tahmin etmek için genomik, klinik, nöral ve bilişsel verileri entegre eden çalışmalar yürüten King's College'dan Sudre, insanların bilimdeki rolünün küçülmediğini vurguluyor. Sudre, asıl riskin bilim insanlarının keşiften dışlanması değil, tembelleşmeleri ve bir sonucun anlamlı olup olmadığını anlamak için yargılarını kullanmamaları olduğunu kaydetti.
Anthropic'in bilim insanları için bir sonraki adımın, tanımladıkları modeli ve yapının biyoteknolojide pratik bir kullanımı olup olamayacağını anlamak için fiziksel laboratuvar deneylerinin yavaş çalışmasını yapmak olduğu belirtiliyor. Gelecekte bunların bir kısmının robotlara da geçebileceğini söyleyen Sudre, bilimde sorulmaya değer soruların bulunmayı bekleyen veri tabanlarında gizli kalmadığını, bunların insanların önem verdiği ve endişe duyduğu şeylerden geldiğini sözlerine ekledi.
16.5ºC
Ankara
